Inhoud per les

Les 1 

1a. Inleiding 

1b. Rabbi Saadia Gaon (882-942)  

Onderwerp: Simpelweg geloven of op onderzoek uit? 

In deze les een inleiding van de cursus: wat gaan we leren, wat zijn de religieuze beweegredenen daarvan, en wat laten we buiten beschouwing. 

Na deze inleiding beginnen we met Rabbi Saadia Gaon. De vraag wat “de rede” binnen het Joodse geloof inneemt is uiterst fundamenteel. Het is niet toevallig dat de inleiding van dit eerste belangrijke filosofische werk, Emoenot veDe’ot, bijna volledig aan dit onderwerp geweid is. Heeft ons verstand een rol in de essentie van ons geloof? En zoja, welke?  

Les 2 

Rabbi Jehoeda Halevi (1076-1141) 

Onderwerp: geloven middels persoonlijke beleving 

“Is er een bewijs voor de G’ddelijke openbaring op de berg Sinaï” is een vraag die veel gesteld wordt. In deze les leren we een kort overzicht van  verschillende antwoorden, en zullen dieper ingaan op het nog altijd relevante antwoord van Rabbi Jehoeda Halevi. 

Les 3 

Rabbi Moshe ben Maimon  (1138-1204) 

Onderwerp: de G’ddelijke voorzienigheid 

De grootste denker van de na-Talmoedische tijd – Maimonides. Van de vele onderwerpen die uit zijn zo uitgebreide leer behandeld zouden kunnen worden, is zijn visie op de G’ddelijke voorzienigheid revolutionair en verrassend. 

Les 4 

de Maharal van Praag (1522-1609) 

Onderwerp:  de agadot in de Talmoed 

Bij het leren van Gemara en Midrash kan het je overkomen dat een ongemakkelijk gevoel je bekruipt: hoe plausibel is het eigenlijk wat we hier lezen? De Maharal heeft hier een uitgebreid antwoord op, zowel algemeen als toegespitst op specifieke passages van Chazal. 

Les 5 

de Arizal (1534-1572) 

Onderwerp: de verhouding tussen G’d en de wereld 

De Kabalistische leer van  Rabbi Jitschak Luria heeft een onmetelijke invloed gehad op de Joodse wereld, zowel op het denken als op het doen. In deze les gaan we voorzichtig en met de gepaste eerbied en afstand in op een aantal van de basisbegrippen van zijn leer. 

Les 6 

de Baal Shem Tov (ca. 1695-1760) 

Onderwerp: verschillende vormen van religieuze beleving 

Wat waren de achtergronden van het ontstaan van het Chassidisme? Wat verklaart de immense populariteit ervan? Na kennismaking met een aantal basisbegrippen van het chassidisme zullen we hier ook ingaan op de bekendste vertakking: het Chabad-chassidisme. 

Les 7 

Rabbi Moshe Chaim Luzatto (1707-1747) 

Onderwerp: geestelijke groei 

Hoe is het toch mogelijk dat een boek als “Mesilat Yesharim” zo’n enorme invloed heeft gehad, dat het tegenwoordig nog altijd op vaste basis door ontelbare mensen geleerd wordt? Wat waren de motieven van de auteur? Wat was zijn methode? Wat ontbrak er aan het curriculum van het lernen tot dit boek verscheen? 

Les 8 

Rabbi Samson Refa’el Hirsch (1808-1888) 

Onderwerp: Een geheiligd en een profaan leven – hoe gaan die samen? 

In moeilijke tijden voor het Jodendom werd een nieuwe Joodse levensweg gedefinieerd. Een weg die zeker niet door iedereen enthousiast ontvangen werd, maar die de tand des tijds heeft doorstaan, weliswaar in verschillende gedaanten. Waar kwam het vandaan? Wat waren de belangrijkste ideeën? Week deze weg af van de traditie? 

Les 9 

Rabbi Avraham Jitschak Hacohen Kook (1865-1935) 

Onderwerp: de religieuze theorie van seculier Zionisme 

Het valt met zekerheid te zeggen dat zonder de invloed van Rav Kook de gehele stroming van het huidige religieuze Zionisme er anders uitgezien zou hebben, als hij al zou hebben bestaan. We zullen ons verdiepen in het smalle pad dat hij ons voorgehouden heeft, en dat een samengaan van religieus en seculier Zionisme mogelijk heeft gemaakt. 

Les 10 

Samenvatting en inspiratie voor verdere studie